Ophrys mammosa
ChłodnictwoŁodyga wysokości 20-60 cm z 1-2 luskolistkami u podstawy, 3-6 (-9) liśćmi odziomkowymi w (luźnej) rozecie i z 1-2 liśćmi powyżej. Liście odziomkowe lancetowate, do 20 cm dtugości i 4 cm szerokości. Kwiatostan o 2-10 (-18) kwiatach; przysadki dłuższe od zalążni. Działki kielicha zielone, boczne w dolnej połowie, a niekiedy i środkowa nabiegłe purpurą w różnym stopniu intensywności, prosto wzniesione lub skierowane do tyłu, jajowato-lancetowate, długości 10-19 mm i szerokości 4-8,5 mm; boczne płatki korony żółtozielone lub purpurowe, długości 7-12 mm, nagie; warżka czerwonobrązowa, brązowofioletowa lub czarnopurpurowa, długości 10-17 mm i szerokości (rozpostarta!) 10-19 mm, wypukła, przeważnie z potężnymi, szerokostożkowatymi guzami, na tylnym brzegu krótko owłosiona, z przodu z papillami lub naga, wyrostek mały lub go brak; „lusterko\" w kształcie litery H lub 2 pasów, szaroniebieskie lub szarolila; jamka znamienia dwa razy szersza od wysokości; zgrubienia bazalne prawie czarne, brak punktów staminodialnych. Siedlisko: Widne lasy iglaste i liściaste, makie, garigi, ubogie murawy; do 1400 m n.p.m.; na glebach dość suchych lub dość wilgotnych, często na zasadowych. Okres kwitnienia: II—V. nawadnianie wrocław
